Własna herbata z wierzbówki kiprzycy

Śledzicie mnie na Instagramie? Nie? Nawet czasami nikt nie zajrzy? To teraz jest okazja! Ale jeśli jednak ktoś mnie tam obserwuje, to zwrócił pewnie uwagę na zdjęcia całego pola pięknych, fioletowo-purpurowych kwiatów wierzbówki kiprzycy, no i mnie wśród nich oczywiście.

Zasady zdrowego odżywiania - witamina A

witamina A

Gdyby ktoś planował wyjazd na biegun północny - to odradzam polowanie na niedźwiedzie polarne. Po pierwsze dlatego, że gatunek ten jest wpisany na listę zwierząt narażonych na wyginięcie. Po drugie - wątroba takiego misia, a także innych zwierząt polarnych zawiera witaminę A w ilościach toksycznych dla człowieka!


Witamina A w produktach pochodzenia zwierzęcego występuje jako retinol. W produktach roślinnych - jako karotenoidy (prowitamina A), z których najważniejszy jest beta-karoten.

Głównym źródłem witaminy A (retinolu) są:

  • wątroba,
  • żółtka jaj,
  • mleko
Roślinne źródła witaminy A (karotenoidów) to:

  • warzywa zielone i liściaste, takie jak: sałata, szpinak, natka pietruszki, rzeżucha, kapusta pekińska, brokuły, cykoria
  • warzywa czerwone: przede wszystkim marchewka, dynia
  • owoce: śliwki, pomarańcze, morele, brzoskwinie, melony
Charakterystyczny kolor tym produktom nadaje właśnie witamina A!

Witaminy dzielą się na rozpuszczalne w wodzie i rozpuszczalne w tłuszczach. Witamina A należy do tej drugiej grupy. Czy to jest ważne? Tak, bowiem decyduje o przyswajalności witaminy przez organizm, w którym magazynowana jest w wątrobie i tkance tłuszczowej.

 

Najważniejsze właściwości witaminy A


  • Rodopsyna (purpura wzrokowa) - to światłoczuły barwnik, związek bezpośrednio odpowiedzialny za odbieranie bodźców wzrokowych przez oko. Fotony światła padają na siatkówkę oka i pod wpływem wit. A dochodzi do przekazania impulsu do nerwu wzrokowego. Dlatego najważniejszą funkcją wit. A jest wspomaganie procesów widzenia.
  • Wpływa na prawidłowe funkcjonowanie tkanki kostnej. Pobudza różnicowanie komórek układu kostnego, a także pobudza pewne procesy odpowiedzialne są za prawidłowe funkcjonowanie tkanki kostnej i zębów.  Ma też wpływ - razem z hormonem wzrostu - na osiągnięcie odpowiedniego wzrostu.
  • Odpowiedzialna za wygląd i funkcjonowanie skóry, błon śluzowych,  a także paznokci i włosów. Zapobiega wysychaniu i rogowaceniu, pomaga w regeneracji, wspomaga gojenie ran.
  • Wzmacnia odporność, m. in.dzięki regulacji funkcji nabłonka układu oddechowego, który jest ochroną przed wnikaniem drobnoustrojów.
  • Jest przeciwutleniaczem (działanie antyoksydacyjne - czyli usuwania wolnych rodników z organizmu). Dotyczy to jedynie beta-karotenu.
  • Obniża cholesterol - wpływa korzystnie na serce.
  • Wspomaga produkcję hormonów - bezpośrednio oddziałuje więc na układ rozrodczy.

Niedobór witaminy A


Spowodowany może być zaburzeniami wchłaniania tej witaminy, niewłaściwą dietą, chorobami wątroby, nadużywaniem środków przeczyszczających, nadmiernym piciem alkoholu lub paleniem.

  • Powoduje przede wszystkim problemy ze wzrokiem, np. tzw. "kurzą ślepotę", czyli ślepotę zmierzchową. Ciekawostką jest to, że chorobę tę już w starożytności leczono jedząc  surową lub gotowaną wątrobę.
  • Wysychanie spojówek i rogówek
  • Zmiany skórne (wysypka), skóra sucha i szorstka, łamliwość paznokci.
  • Stany zapalne dziąseł
  • Zahamowanie wzrostu
  • Osłabienie odporności
  • Problemy z włosami (łysienie plackowate)
  • Zaburzenia płodności

Nadmiar witaminy A 


Witamina A rozpuszcza się w tłuszczu - nie wydala się z moczem.  Niepotrzebna ilość magazynuje się w organizmie i może być trująca dla człowieka. Najczęstsze objawy przewlekłego zatrucia na skutek przedawkowania wit. A to:

  • uszkodzenie wątroby (głównie u dzieci)
  • dolegliwości ze strony układu pokarmowego
  • osłabienie mięśni
  • zmiany skórne (owrzodzenia)
  • łysienie 
  • uszkodzenie OUN
  • uszkodzenie układu rozrodczego
  • łamliwość kości
Suplementację witaminy A można stosować jedynie pod ścisła kontrolą lekarza!

Przedawkowanie beta-karotenu nie jest tak toksyczne, jak wit. A.

Niedobór witaminy A mogą mieć osoby obciążające wzrok - np. spędzające dużo czasu przed komputerem i wpatrujące się w monitor.

Mniejsze zapotrzebowanie na tę witaminę mają kobiety zażywające tabletki antykoncepcyjne.

Szczególnie na obecność wit. A w diecie powinny uważać kobiety w ciąży. Może ona być przyczyną poronień lub wad rozwojowych dziecka. Ale w okresie ciąży należy się też wystrzegać niedoboru, gdyż wit. A wspomaga wzrost  dziecka.


Normy spożycia witaminy A znajdziemy w "Normy żywienia dla populacji polskiej - nowelizacja" pod red. prof. dr hab. med. Mirosława Jarosza

 

Witamina A dla urody


Jako że witamina A jest ważna nie tylko dla zdrowia, ale i urody - powstały kosmetyki zawierające tę witaminę. Jednakże trzeba pamiętać, że kremy nie docierają do skóry właściwej - warto więc dbać też  o  to, aby nasza dieta obejmowała produkty zawierające witaminę A. Tylko dzięki pożywieniu dostarczamy odpowiednią ilość danej witaminy do organizmu.

Witaminę A najczęściej można spotkać w kremach przeciwzmarszczkowych, przeciwstarzeniowych. Dzięki wzmocnieniu funkcji ochronnych naskórka i zapobieganiu utraty wody - witamina A nawilża i ujędrnia skórę. Wpływa na syntezę kolagenu w skórze, reguluje tworzenie się keratyny. Potrafi likwidować przebarwienia i drobne zmarszczki. A także wspomaga leczenie trądziku, natomiast beta-karoten jest naturalnym filtrem przeciw promieniowaniu UV. 

W kosmetykach najczęściej używane są estry retinolu: palmitylnian retinylu i octan retinylu - które są trwalsze, ale ich działanie jest o wiele słabsze.