Własna herbata z wierzbówki kiprzycy

Śledzicie mnie na Instagramie? Nie? Nawet czasami nikt nie zajrzy? To teraz jest okazja! Ale jeśli jednak ktoś mnie tam obserwuje, to zwrócił pewnie uwagę na zdjęcia całego pola pięknych, fioletowo-purpurowych kwiatów wierzbówki kiprzycy, no i mnie wśród nich oczywiście.

Całościowa ocena geriatryczna - skala Katza i skala Lawtona

ocena stanu czynnościowego skala Katza skala Lawtona

Z czasem zachodzą w organizmie człowieka zmiany, które utrudniają mu normalne funkcjonowanie. Początkowo niewielkie, gdy postępują - stają się uciążliwe dla niego oraz dla otoczenia. Dotyczą najpierw czynności bardziej złożonych, następnie nawet tych podstawowych, jak korzystanie z łazienki czy jedzenie. Człowiek staje się wówczas zależny od innych osób. Im bardziej senior jest sprawniejszy - tym lepsze jest jego samopoczucie. Brak takiej samodzielności prowadzi do pogorszenia nastroju i stanu zdrowia. Często też to właśnie gorsza kondycja fizyczna prowadzi do ograniczenia funkcjonalności. Do tego dochodzi zmiana pełnienia ról społecznych czy upośledzenie narządów zmysłów.

Każdego pacjenta trzeba traktować holistycznie, u pacjenta w starszym wieku podejście to dotyczy nie tylko aspektów zdrowotnych, samodzielności, stanu umysłu. Ważną rolę odgrywają także warunki środowiskowe, rodzinne, finansowe. Aby zapewnić mu właściwą opiekę, leczenie czy rehabilitację - należy wszystkie te aspekty poznać. Służy temu Całościowa Ocena Geriatryczna (COG) [Kompleksowa Ocena Geriatryczna KOG, Comprehensive Geriatric Assessment CCA].  Jest to zbiór narzędzi służących ocenie. Dzięki COG można określić potrzeby pacjenta oraz ustalić optymalny plan opieki. Ważny jest tu zarówno wywiad z rodziną, opiekunami jak i z samym pacjentem oraz jego obserwacja. Tylko wtedy ocena będzie miarodajna i wskaże zarówno deficyty jak i pozytywne strony -  sprawy, z którymi pacjent sobie radzi.


Całościowa cena Geriatryczna COG
Wielokierunkowy, zintegrowany proces diagnostyczny, którego celem jest ustalenie zakresu zaburzenia dobrostanu, ustalenie procesów leczniczo - rehabilitacyjnych, potrzeb i możliwości zapewnienia dalszego leczenie/rehabilitacji/opieki. Określenie zdolności osoby starszej do samodzielnego funkcjonowania oraz ustalenie potrzeb zdrowotnych, psychologicznych i socjalnych osoby w wieku podeszłym.
Maria Kołomecka
Pracownia Gerontologii UM

Ocena stanu czynnościowego


Ma wykazać na ile osoba w starszym wieku jest w stanie wykonywać samodzielnie, bezpiecznie oraz bez zbyt wielkiego wysiłku czynności dnia codziennego.

Skala Katza

Skala Oceny Podstawowych Czynności Życia Codziennego (ADL – Activities of Daily Living) opracowana w 1970 roku przez amerykańskiego gerontologa Sidneya Katza. Niezdolność do zaspokojenia podstawowych czynności oznacza całkowitą niesamodzielność i potrzebę stałej opieki.



CZYNNOŚĆ

OPIS

SAMODZIELNOŚĆ

TAK

NIE

KĄPANIE/MYCIE SIĘ

Nie wymaga pomocy lub pomoc potrzebna jest tylko przy myciu jednej części ciała gąbką, kąpiel w wannie/ prysznic





UBIERANIE SIĘ

Ubiera się bez żadnej pomocy, z wyjątkiem
wiązania sznurówek





KORZYSTANIE Z TOALETY

Idzie to toalety, korzysta z toalety, poprawia
ubranie, wraca z toalety bez żadnej pomocy (może używać jako podpory
laski lub chodzika albo też korzystać w nocy z basenu lub nocnika)





PORUSZANIE SIĘ


Przemieszcza się z/do łóżka lub na krzesło bez pomocy (może korzystać z laski lub chodzika)





KONTROLOWANIE WYDALANIA MOCZU I STOLCA

Całkowicie panuje nad zwieraczami (bez
sporadycznych epizodów nietrzymania)





JEDZENIE

Odżywia się bez pomocy (z wyjątkiem
ewentualnego krojenia mięsa lub smarowania pieczywa masłem)





Odpowiedź tak zaznaczamy znakiem X w odpowiedniej kolumnie.  Każde TAK oznacza 1 punkt.
6 punktów – w pełni zachowane czynności
4 punkty – średniego stopnia upośledzenie
2 punkty – ciężkie upośledzenie czynnościowe

Skala Lawtona

Skala Oceny Złożonych Czynności Życia Codziennego (IADL – Instrumental Activites of
Daily Living). Badanie wykonuje się, gdy pacjent osiągnął wysoki wynik w poprzednim, czyli jest samodzielny w prostych czynnościach dnia codziennego.



PYTANIE


PUNKTY

Czy potrafisz korzystać z telefonu?




Czy jesteś w stanie dotrzeć do miejsc poza odległością spaceru?




Czy wychodzisz z domu po artykuły spożywcze?




Czy możesz sam przygotować posiłki?




Czy możesz sam wykonać prace domowe (sprzątanie)?




Czy możesz sam majsterkować lub dokonywać drobnych napraw w domu?




Czy możesz sam wyprać swoje rzeczy?




Czy sam przyjmujesz lub mógłbyś przyjmować leki?




Czy możesz sam gospodarować pieniędzmi?




RAZEM





3 punkty – bez pomocy
2 punkty – z niewielką pomocą
1 punkt – zupełnie nie

Skala Barthel

Kwalifikuje pacjenta do opieki w zakładzie opiekuńczo-leczniczym, pielęgnacyjno-opiekuńczym lub opieką długoterminową w domu.

Omówiona została w osobnym artykule → kliknij w tytuł.