Zdrowie z pól, łąk i lasów - dziurawiec zwyczajny, a jednak nadzwyczajny

Ziele św. Jana, świętojańskie ziele – bo zakwita ok. 24 czerwca. A że w tym roku wszystko jest opóźnione  dziurawiec – bo o nim mowa – dopiero teraz nadrabia kwitnienie. Jakie znamy inne nazwy dziurawca? Jest ich sporo. Krewka, krew Matki Bożej, krew Pana Jezusa, krzyżowe ziele, dzwoneczki, dzwoniec, dzwonek, dzwonek czerwony, dzwonki Panny Maryi,  boża krewka, przestrzelon i jeszcze wiele innych. Jak można zauważyć, sporo nazw odnosi się do koloru… czerwonego. Dlaczego, skoro kwiaty dziurawca są żółte?  Gdy rozetrzemy kwiaty w palcach, wydzielają sok koloru krwistoczerwonego. 

Zasady zdrowego odżywiania - magnez


Gdy kogoś łapie skurcz, albo nieprzyjemnie zaczyna drgać powieka - mówi: "Brakuje mi magnezu!".Czy rzeczywiście tak jest?

Magnez został odkryty w 1808 roku. Jest obecny w ziemi (jako minerał) i wodzie (roztwór soli). Jest składnikiem chlorofilu, dzięki czemu wspomaga przebieg fotosyntezy oraz tworzenie węglowodanów przez rośliny.
Nie można nie wspomnieć o wkładzie Polski w badania nad tym pierwiastkiem. Do dzisiaj działa Polskie Towarzystwo Magnezologiczne założone przez prof. Juliana Aleksandrowicza (1908 - 1988). Nazwał on magnez "królem życia" - i nie bez powodu!

Rola magnezu w organizmie


Magnez jest aktywatorem ponad 300 enzymów: bierze udział w przebiegu ok. połowy wszystkich reakcji metabolicznych w organizmie, związanych z przemianą białek, kwasów nukleinowych, lipidów, węglowodanów oraz w procesie transportu elektrolitów przez błony komórkowe.
Dlatego ważny jest dla każdego układu w ludzkim ciele.

  • uczestniczy w przemianie białkowej, lipidowej i węglowodanowej,
  • jest regulatorem cyklu komórkowego (warunkuje prawidłowe stężenie potasu w komórkach)
  • przeciwdziała zaburzeniom rytmu serca, zapobiega niedokrwieniu i niedotlenieniu serca, przeciwdziała zakrzepom (uczestniczy w procesie krzepnięcia krwi)
  • razem z wapniem i fosforem bierze udział w budowie kości i zębów
  • ma wpływ na prawidłową kurczliwość mięśni
  • wpływa na funkcjonowanie narządów zmysłu
  • pobudza mechanizmy obronne, przyspiesza okres zdrowienia (mineralizacja kości, zapobieganie osteoporozie)
  • odgrywa też rolę w procesie rozmnażania (wpływa na ruchliwość plemników, oddziałuje na rozwój płodu)
  • uczestniczy w syntezie enzymów trawiennych, pobudza pracę wątroby,bierze udział w wydzielaniu soków żołądkowych
  • ma działanie uspokajające - zmniejsza pobudliwość komórek nerwowych
  • uczestniczy w ochronie przed wchłanianiem metali ciężkich (ołów, kadm)


Znamieniem współczesnego, cywilizowanego świata jest stale obniżający się poziom magnezu (Jean Durlach)

Niedobór magnezu - hipomagnezemia

Objawy niedoboru magnezu


  • uczucie zmęczenia
  • wahania nastroju
  • skurcze mięśni
  • osłabienie siły mięśniowej
  • drżenie powiek i ust
  • drętwienie i mrowienie kończyn
  • zaburzenia rytmu serca
  • osłabienie pamięci, koncentracji
  • mniejsza odporność na stres
  • stany lękowe i depresyjne
  • wypadanie włosów
  • łamliwość paznokci
  • zwiększona potliwość
  • nasilanie reakcji typu anafilaktycznego

Na niedobór magnezu w organizmie człowieka mają wpływ czynniki,  na które nie możemy nic poradzić, jak np. skażenie środowiska (rośliny przyswajają magnez z gleby) lub obróbka technologiczna żywności, stosowane środki konserwujące. Są to skutki rozwoju naszej cywilizacji.  Charakterystyczne jest, że podaż magnezu zmniejsza się zwłaszcza w krajach wysoko uprzemysłowionych.
Zmniejszenie wchłaniania magnezu powodują duże ilości spożywanych tłuszczów nasyconych, błonnika, dieta wysokobiałkowa oraz fosforany występujące w pożywieniu.

Przyczyny niedoboru magnezu


  • Przede wszystkim niewłaściwa dieta
    • uboga w magnez
    • powodująca zaburzenia jego wchłaniania lub nadmierne wydalanie (kawa)
  • przyjmowane leki (antybiotyki, antykoncepcyjne, neuroleptyki, nasenne)
  • choroby układu pokarmowego powodujące zmniejszenie wchłaniania (zapalenie trzustki)
  • choroby dróg moczowych
  • zaburzenia gospodarki hormonalnej
  • alkoholizm
  • cukrzyca
  • długotrwały stres, życie w "ciągłym biegu"
  • przewlekłe zatrucia


Jak uzupełniać magnez w organizmie?



Przede wszystkim odpowiednią dietą. Regularnie spożywanie produktów, w których występuje magnez, zapewni dostateczną jego ilość.
Czyli co jeść? Na zdjęciach w tym wpisie jest oczywiście to, co najsmaczniejsze, ale oprócz orzechów i czekolady ważne są też:


  • świeże warzywa i owoce
  • rośliny strączkowe
  • pieczywo pełnoziarniste, otręby, inne produkty z pełnymi ziarnami zbóż
  • owoce morza
  • czekolada gorzka, kakao
  • orzechy i pestki róznego rodzaju (migdał, słonecznik)
  • suszone owoce
  • mięso
  • skorupiaki
  • warto też pić wodę bogatą w magnez (twarda)
W niektórych przypadkach ciężkiego niedoboru magnezu trzeba się wspierać preparatami magnezowymi. Np. podczas przewlekłego stosowania leków moczopędnych i przeczyszczających, antybiotyków, w trakcie wyniszczających chorób, cukrzycy, nadczynności tarczycy, kamicy szczawianowej dróg moczowych oraz w stanach przewlekłego zmęczenia.



Nadmiar magnezu w organizmie - hipermagnezemia

Stan ten występuje stosunkowo rzadko, gdyż nadmiar magnezu usuwany jest z moczem.Jednakże może wystąpić przy przedawkowaniu preparatów zawierających magnez.
Hipermagnezemii sprzyjają też:

  • odwodnienie organizmu (prowadzące do zaburzeń wydalania nerkowego)
  • niewydolność nerek
  • przewlekłe zapalenie jelit


Objawy nadmiaru magnezu:



  • ból brzucha
  • biegunka
  • spadek ciśnienia tętniczego
  • zaburzenia świadomości
  • zmniejszenie napięcia mięśniowego
  • osłabienie mięśni oddechowych

Ostatecznie pogłębiająca się hipermagnezemia może doprowadzić do śmierci na skutek całkowitego porażenia mięśni. Jednak taki drastyczny wzrost ilości magnezu może wystąpić u osób, którym magnez podawano pozajelitowo (dożylnie).

Jakie są normy spożycia magnezu w różnym wieku można sprawdzić w: Normy żywienia dla populacji polskiej - nowelizacja


Bibliografia:

Papierkowski A. Znaczenie magnezu w praktyce lekarskiej
Karmańska A, Stańczak A, Karwowski B. Magnez aktualny stan wiedzy.
J. F. Terelak, L. Walasek, P. Ligocki, A. Tarnowski Wpływ niedoboru magnezu na sprawność umysłową i motoryczną człowieka Studia Psychologica nr 4 2003