Zdrowie z pól, łąk i lasów - dziurawiec zwyczajny, a jednak nadzwyczajny

Ziele św. Jana, świętojańskie ziele – bo zakwita ok. 24 czerwca. A że w tym roku wszystko jest opóźnione  dziurawiec – bo o nim mowa – dopiero teraz nadrabia kwitnienie. Jakie znamy inne nazwy dziurawca? Jest ich sporo. Krewka, krew Matki Bożej, krew Pana Jezusa, krzyżowe ziele, dzwoneczki, dzwoniec, dzwonek, dzwonek czerwony, dzwonki Panny Maryi,  boża krewka, przestrzelon i jeszcze wiele innych. Jak można zauważyć, sporo nazw odnosi się do koloru… czerwonego. Dlaczego, skoro kwiaty dziurawca są żółte?  Gdy rozetrzemy kwiaty w palcach, wydzielają sok koloru krwistoczerwonego. 

Ziołowe początki: preparaty ziołowe

preperaty-ziolowe


Zioła zbieramy dla ich smaku, ale też właściwości. I chcielibyśmy, aby działały na nasz organizm. Ważne jest przy stosowaniu ziół w celach leczniczych - aby zachować w nich jak najwięcej korzystnych składników. Dlatego istotny jest sposób przetwarzania - od tego zależy też działanie naszego preparatu oraz jego trwałość. Oto kilka sposobów przyrządzania preparatów z ziół.


NAPAR


czyli to, co nazywamy herbatą. Czyli wyciąg wodny z rozdrobnionego ziela.

Jak robi się napar? Bardzo prosto. Zalewa się zioła wrzątkiem, przykrywa, odstawia na 10 - 15 minut i pije. Proporcje to 1 - 2 łyżki na szklankę wody.
Napary wszyscy znają, można je pić jak herbatę, można w celach leczniczych stosując odpowiednie dawkowanie.

Można mieszać różne rodzaje ziół, dodawać do nich dodatki smakowe. Ale napary nie tylko pijemy - używamy ich także zewnętrznie.

Napar robi się z ziół, których nie można gotować, które zawierają olejki lotne, łatwo ekstrahują z wodą (ekstrahować - wyodrębnić określone składniki mieszanin). Właśnie podczas procesu zaparzania wydobywają się z ziół związki aktywne i przechodzą do wody. Napar powinien być wypity w miarę szybko - bo inaczej straci swoje właściwości.

WYWAR


Sporządzamy przeważnie z twardych części roślin (kora, korzenie). Rozdrobniony surowiec zalewamy zimną wodą, podgrzewamy i gotujemy kilka minut. Od 3 do nawet 10, jeśli w roślinie znajdują się trudno rozpuszczalne składniki. Odstawiamy na 10 minut  - możemy pić. Ich "termin ważności" też nie jest zbyt długi, należy wywar zużyć w dniu przyrządzenia.
A co jeśli część roślin, które chcemy wykorzystać, nie można gotować? Wtedy robimy najpierw wywar z pozostałych ziół. a potem zalewamy resztę roślin, jak w przypadku naparu. Wtedy mamy wywaro-napar.

ODWAR


Przyrządza się podobnie jak wywar, tylko zalewa wrzątkiem i gotuje. Przy bardzo odpornych ziołach - nawet 30 - 40 minut. Potem na jakieś 20 minut trzeba odwar odstawić, ostudzić i przecedzić.

MACERAT


Z roślin nieodpornych na wysokie temperatury. Rozdrabniamy surowiec, zalewamy letnia wodą i na kilka godzin (8 - 10) pozostawiamy pod przykryciem. Można też umieścić zioła w "torebce" z gazy lub innego podobnego materiału i zanurzyć w wodzie. Odpada nam wtedy przecedzanie. Tylko muszą byc one związane luźno, aby woda mogła swobodnie przepływać.
Maceraty często przygotowuje się w celu wydobycia z surowca substancji śluzowych. 
Podczas robienia naparu, odwaru (wywaru) czy maceratu do wody przechodzą z rośliny m. in. takie składniki jak kwasy organiczne i nieorganiczne, witaminy rozpuszczalne w wodzie, sole, garbniki, aminokwasy, pektyny, śluzy.

SYROP


Ziołowy napar podgrzewamy, dodajemy cukier, podgrzewamy a z do wrzenia i dalej - aż zgęstnieje. Inny sposób: zalewamy letnią wodą rozdrobnione zioła i podgrzewamy aż do zagotowania. Wtedy dodajemy cukier, a uzyskany płyn podgrzewamy już bez gotowania aż zgęstnieje. Studzimy, przelewamy do butelek z ciemnego szkła.

SOK


Sok wyciskamy z surowca w sokowirówce, wyciskarce, a nawet ręcznie, np. przez gazę. Można pić je same, dodawać do napojów, budyniu. Co kto lubi!

OCET LECZNICZY


Zalewamy zioła octem np. winnym lub jabłkowym (najlepiej własnej roboty!) i odstawiamy w ciemne miejsce na 2 - 3 tygodnie. Potem trzeba przecedzić i rozlać do butelek z ciemnego szkła.Używa się wewnętrznie lub zewnętrznie - rozcieńczony.

WYCIĄG OLEJOWY


Rozdrobniony surowiec zalewamy olejem w stosunku 1:1. Oleje aromatyczne: surowiec, zalewamy gorącym olejem, najlepiej w słoiku, który potem szczelnie zamykamy, zawijamy w gruby koc lub ręcznik i odstawiamy na 24 godziny. Potem słoik stawiamy w ciemnym pomieszczeniu o temp. ok.20 stopni na 2 tygodnie. Po tym czasie olej filtrujemy i przelewamy do odpowiednich naczyń.
Oleje ziołowe stosujemy wewnętrznie i zewnętrznie, także jako dodatek do potraw.

NALEWKA


rozdrobniony surowiec zalewamy alkoholem (może to być wódka), szczelnie zamykamy i odstawiamy na 14-21 dni. Potem filtrujemy i przelewamy do butelek z ciemnego szkła. Pijemy przeważnie rozcieńczone. Stosujemy tez zewnętrznie.

WYCIĄG ALKOHOLOWY


ciepły, który robi w ten sposób, że surowiec zalewa się gorącym alkoholem. Nie wszystkie zioła się do tego nadają, a poza tym trzeba bardzo uważać przy podgrzewaniu alkoholu!

MAŚCI


są gęste dzięki podłożu, na którym są robione. Tym podłożem są tłuszcze i w dużej mierze od nich zależy też działanie maści, którą przyrządzimy. Utarty (zmielony) surowiec mieszamy i ucieramy z odpowiednim tłuszczem.

PROSZKI


Rozdrobniony, zmielony surowiec. Używa się wewnętrznie i zewnętrznie (zasypka), samodzielnie lub np. z miodem.
Jest także surowcem do przygotowywania innych preparatów, takich jak pasty i zawiesiny



I to wcale nie wszystko! Te preparaty jednak przyrządzamy najczęściej, zwłaszcza różnego rodzaju napary. Kto z nas nie pił ziołowej "herbatki"!