Własna herbata z wierzbówki kiprzycy

Śledzicie mnie na Instagramie? Nie? Nawet czasami nikt nie zajrzy? To teraz jest okazja! Ale jeśli jednak ktoś mnie tam obserwuje, to zwrócił pewnie uwagę na zdjęcia całego pola pięknych, fioletowo-purpurowych kwiatów wierzbówki kiprzycy, no i mnie wśród nich oczywiście.

Ściąga z anatomii - komórki i tkanki

KOMÓRKA


  • podstawowa jednostka strukturalna i funkcjonalna każdego żywego organizmu,
  • budowa komórki jest bardzo zróżnicowana w zależności od funkcji, jaką pełni,
  • przyjmuje różne kształty i wielkość.

BUDOWA WEWNĘTRZNA KOMÓRKI


źródło: Zborowski "Mały atlas anatomiczny"

Błona komórkowa

  • Lipidowo - białkowa
  • otacza komórkę
  • półprzepuszczalna (przepuszcza te składniki, które są potrzebne)
  • umożliwia wymianę między środowiskiem wewnętrznym i zewnętrznym
  • chroni
  • oddziela od środowiska zewnętrznego
Cytoplazma – w niej organelle (galaretka)

  • zbudowana z:
    • białek
    • kwasów nukleinowych
    • tłuszczowych
    • lipidów
    • węglowodanów
    • wody
    • wielu związków mineralnych
Aparat Golgiego

  • przetwarza, przebudowuje błony komórkowe
  • transport substancji chemicznych
  • uczestniczy w wewnątrzkomórkowej gospodarce wodnej
Lizosomy

  • odpowiadają za trawienie
  • za rozkład pochłoniętych substancji
  • za usuwanie obumarłych części cytoplazmy
Siateczka śródplazmatyczna gładka

  • ułatwia transport substancji w komórce
  • synteza lipidów
Siateczka śródplazmatyczna szorstka

  • synteza białek
Centriole

  • biorą udział w procesie podziału komórki
Mitochondria (kształt fasolki)

  • procesy oddychania
  • wytwarzanie energii w komórce
Rybosomy (kształt ziarenek)

  • odpowiadają za białka (budulec wszystkiego)
Mikrokosmki

wypustki na powierzchni błony komórkowej, zwiększają jej powierzchnię

Wakuole (wodniczki) – (małe pęcherzyki)

  • zbiornik substancji zapasowych
  • osmoregulator komórki
Jądro komórkowe
  • znajduje się wewnątrz komórki
  • otoczone własną błoną jądrową
  • zawiera kod genetyczny
  • steruje pracą całej komórki (komórka nie może funkcjonować bez)

Jąderko
  • ciałko znajdujące się w jądrze
  • przesyła informacje do rybosomów

źródło: Sylwanowicz, Michajlik, Ramotowski  "Anatomia i fizjologia człowieka"

JĄDRO KOMÓRKOWE

Większość komórek zwierzęcych posiada tylko jedno jądro, w organizmach wielokomórkowych (też człowiek) występują także komórki wielojądrzaste. Niektóre komórki wątroby posiadają dwa jądra:

  • osteoblasty
  • komórki tkanki mięśniowej poprzecznie prążkowanej

Jądra dzielimy na  2 grupy:

  • Jądra rozproszone
  • Jądra pęcherzykowe

Głównym składnikiem jądra są kwasy nukleinowe:

  • Kwas dezoksyrybonukleinowy DNA
  • Kwas rybonukleinowy RNA

Jądro komórkowe otacza błona jądrowa, a jego protoplazma to karioplazma, zawiera:

  • jąderka
  • oraz nieregularne pasma lub ziarna chromatyny.

Chromatyna podczas podziału komórki układa się w pasemka – chromosomy metafazalne. Ich liczba jest wielkością stałą dla danego gatunku zwierzęcia.

Człowiek:
22 pary autosomów – chromosomów somatycznych
1 para chromosomów płciowych – heterochromosomów oznaczonych XY)

Zespół chromosomów człowieka nosi nazwę zespołu diploidalnego (podwójnego)
Jądro kieruje procesami przemiany materii i rozmnażaniem komórki przez podział pośredni.

W jądrze zachodzi synteza RNA oraz DNA, które przenikają do cytoplazmy i przenikają do cytoplazmy i wpływają na syntezę białka.
Komórka pozbawiona jądra nie może się rozmnażać i ginie..


TKANKA

Zespół komórek wykazujących wspólne pochodzenie i podobieństwo budowy oraz pełniących określone funkcje w organizmie.

TKANKA NABŁONKOWA

  • pokrywa powierzchnię ciała (skóra)
  • pokrywa wewnętrzne powierzchnie narządów i jam ciała
  • tworzy wszystkie gruczoły
  • najczęściej występującą funkcją jest jej udział w metabolizmie ustroju przez:
    • wchłanianie substancji ze środowiska zewnętrznego
    • przekształcanie ich w ustroju
    • eliminowanie określonych substancji przez ustrój
  • Rozróżniamy:
    • nabłonek okrywający
    • gruczołowy
  • Komórki nabłonka mogą być:
    • płaskie
    • sześcienne
    • walcowate
    • cylindryczne
    • mogą być wyposażone w rzęski (wypustki)
  • Układ komórek nabłonka i liczna warstw pozawalają wyróżnić:
    • nabłonki JEDNOWARSTWOWE:
      • płaskie – w naczyniach krwionośnych, limfatycznych, w opłucnej, otrzewnej, osierdziu
      • walcowate – w ścianach narządów przewodu pokarmowego, jajowodach, macicy
      • sześcienne – na powierzchni jajników, w oskrzelikach oddechowych
    • nabłonki WIELOWARSTWOWE
      • Płaskie - zbudowany z kilku warstw komórek, z których zewnętrzne są spłaszczone. Warstwy wierzchnie złuszczają się.
      • występuje w jamie ustnej do przełyku włącznie, w pochwie i na przedniej powierzchni rogówki. 
      • Jeśli wierzchnie warstwy rogowacieją i obumierają, tworzą elastyczną, odnawialną powłokę ochronną pokrywającą u wszystkich kręgowców skórę (nabłonek wielowarstwowy płaski rogowaciejący to naskórek).
      • Przejściowe - komórki najbardziej zewnętrznej spośród 3-5 warstw budulcowych nie mają stałego kształtu
    • nabłonki WIELORZĘDOWE
      • budują go wysokie komórki 
      • Jądra są umieszczone w komórkach na różnych wysokościach (w wielu rzędach
      • występuje w drogach oddechowych (jamie nosowej, krtani, tchawicy i oskrzelach).
      • Na wolnej powierzchni komórek występują liczne rzęski pomagające usuwać zanieczyszczenia, np. pyłowe.

źródło: Sylwanowicz, Michajlik, Ramotowski  "Anatomia i fizjologia człowieka"


TKANKA ŁĄCZNA


  • jest bardzo rozpowszechniona w ustroju
  • występuje w różnych postaciach
  • zaliczane do tej tkanki różnią się budową i czynnościami, łączy je wspólne pochodzenie z tkanki zarodkowej oraz wspólne zadania odżywczo-podporowe
  • Wszystkie te tkanki posiadają zdolność wytwarzania substancji międzykomórkowej, która ulega dalszym przemianom, tworząc włókna kolagenowe (klejodajne) i sprężyste


TKANKA MIĘŚNIOWA


  • wyróżniamy 3 typy:
    • gładka
    • poprzecznie prążkowana (szkieletowa)
    • poprzecznie prążkowana serca


TKANKA NERWOWA


  • tworzy układ nerwowy.
  • najważniejsza funkcja:
    • odbieranie bodźców ze środowiska
    • przekształcanie ich na podniety
    • przewodzenie do ośrodków nerwowych
    • przewodzi także impulsy z ośrodków nerwowych do narządów
  • komórka nerwowa - neuron