Zdrowie z pól, łąk i lasów - brzoza

Dzisiaj święto Bożego Ciała. Przez miasta przeszły procesje, zatrzymując się przy każdym z czterech ołtarzy przystrojonych drzewkami brzozy. Wierni odłamywali gałązki: jedni malutkie, inni - całe wielkie gałęzie. Zawsze jest przy tym trochę zamieszania. Bo ludzie jak to ludzie - nie patrzą: trzeba zdobyć, zapolować i zanieść do domu. Po co ta brzoza? Brzozy w naszej kulturze mają od dawna symboliczne znaczenie. Wierzono, że brzozowe gałązki mają moc uzdrawiania, co w pewnym sensie jest prawdą, bo brzoza działa leczniczo. Miały też ochraniać domostwa przed burzą, gradem, złymi duchami, zapewniać urodzaj. Takie gałązki wkładano za wiszące na ścianach obrazy o treści religijnej ale też przystrajano stajnie i obory. Potem palono razem z palmami z Niedzieli Palmowej. Gałązki wtykano w ziemię na polach, aby dobrze obrodziła. W czerwcu aktywne były czarownice i to właśnie przed ich czarami brzoza miała chronić. Ale też te czarownice latały na brzozowych miotłach! Kiedyś istniała tradycja pośw

Potrzeba odżywiania


potrzeba-odżywiania

Odżywianie należy do podstawowych fizjologicznych potrzeb człowieka składa się z czterech etapów:
  1. Dostarczenie organizmowi środków żywnościowych i płynów;
  2. Trawienie pokarmów,
  3. Wchłanianie związków odżywczych i wody,
  4. Przyswajanie związków odżywczych.


Czynniki wpływające na potrzeby  pokarmowe:

  • Wiek
  • Płeć
  • Tryb życia
  • Rodzaj wykonywanej pracy
  • Stan zdrowia
  • Klimat

Zalecenia żywieniowe  (w szczególności dla osób starszych)

  • spożywanie codziennie różnorodnych produktów spożywczych,
  • zwiększenie spożycia niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych, skrobi i błonnika pokarmowego.
  • ograniczenie spożycia soli, cukru, tłuszczu, alkoholu,
  • kontrola masy ciała.
  • spożywanie posiłków 5x dziennie (śniadanie, drugie śniadanie, obiad, podwieczorek, kolacja) - przerwy między posiłkami nie powinny być dłuższe niż 4-6 godzin.

Składniki odżywcze są wykorzystywane przez organizm jako materiał budulcowy (białko, składniki mineralne), energetyczny i zapasowy(węglowodany, tłuszcze) i regulatorowy(witaminy, składniki mineralne).
posiłek na talerzu

  • Białka pełnowartościowe zwierzęce: mięso, mleko, jaja.
  • Niepełnowartościowe roślinne: nasiona fasoli, soi, grochu.
  • Tłuszcze roślinne (oleje, margaryny miękkie) zawierają NNKT, obniżają poziom cholesterolu i zwierzęce (masło, słonina, smalec) – podnoszą poziom cholesterolu.
  • Węglowodany proste: fruktoza, glukoza, galaktoza.
  • Węglowodany złożone dwucukry: laktoza, sacharoza, maltoza.
  • Wielocukry: skrobia, błonnik. pektyny.
  • Witaminy rozpuszczalne w tłuszczach: A, D, K, E.
  • Witaminy rozpuszczalne w wodzie: B1, B2, PP, B6, H, B12, kwas foliowy i Wit. C.
  • Sole mineralne: wapń, fosfor, potas , magnez, chlor, siarka,  sód. 
  • Mikroelementy: żelazo, cynk, miedź, jod, mangan, kobalt, fluor, selen, chrom.  

Dobowe zapotrzebowanie:

  • węglowodany -  55-60%,
  • tłuszcze -  25-30% (w tym nienasycone kwasy tłuszczowe w ilości stanowiącej przynajmniej4% energii),
  • białka  - 12-15% całodziennej puli energetycznej 1g na 1kg. m.c.
  • woda  - 1,5-2,0 l/dobę.

  • Osoby w wieku do 75 r.ż. potrzebują około 2300 kcal.
  • Osoby w wieku po 75 r.ż. potrzebują około 2100 kcal.

Ocena stanu odżywienia

Wskaźnikiem w ocenie stanu odżywiania jest BMI (body mass index)

kg/m² = masa ciała (kg) : (wzrost m)²

Wartości:

  • poniżej 18,5 niedowaga 
  • 18,5-24,9 waga prawidłowa 
  • 25,0-29,9 nadwaga 
  • 30,0-34,9 I stopień otyłości 
  • 35,0-39,9 II stopień otyłość
  • powyżej 40,0  III stopień otyłości

Niedożywienie

Stan organizmu, który jest wynikiem stosowania  długotrwałej diety ubogiej jakościowo i ilościowo  w składniki odżywcze. Niedożywieniu towarzyszy  znaczny spadek masy ciała, złe samopoczucie, osłabienie, obniżenie nastroju lub rozdrażnienie.

Niedożywienie organizmu może przyczyniać się do rozwoju wielu schorzeń lub zaostrzać przebieg chorób  przewlekłych. Należy więc  podjąć odpowiednie kroki, aby nie dopuścić  do niedożywienia osób starszych.

Niedowaga jest to stan niedoboru masy ciała i zmniejszenia masy mięśniowej, występująca u osób z BMI poniżej 18,5.

Nadwaga występuje u osób dorosłych z BMI powyżej 25. Jest to stan nadmiaru tkanki tłuszczowej w organizmie.

Otyłość to nadmierna kumulacja tkanki tłuszczowej w organizmie, przewyższająca jego fizjologiczne potrzeby i możliwości adaptacyjne. Otyłość stwierdza się, jeżeli tkanka tłuszczowa stanowi więcej niż 20% całkowitej masy ciała u mężczyzn i 25% u kobiet.

Wskaźnik WHR

Wskaźnik dystrybucji tkanki tłuszczowej,  określający rodzaj sylwetki ciała (sylwetka w kształcie gruszki lub jabłka) oraz typ otyłości (otyłość brzuszna lub pośladkowo-udowa). 

WHR = obwód talii w cm/obwód bioder w cm

Następny post: Rodzaje diet