Zasady zdrowego odżywiania - węglowodany

by - czwartek, października 06, 2016

weglowodany-carbohydrate


Węglowodany - związki organiczne, zbudowane z atomów węgla, wodoru i tlenu, rozkładają się w przewodzie pokarmowym na cukry proste. Są potrzebne, czy nie?

Węglowodany dzielimy na:

CUKRY PROSTE

  • jednocukry (cukry proste o niewielkiej ilości atomów węgla w cząsteczce) - monosacharydy:
    • glukoza, fruktoza - w owocach, w miodzie,
    • galaktoza - składnik cukru mlekowego

CUKRY ZŁOŻONE

  • dwucukry (powstają przez połączenie dwóch cząsteczek jednocukrów z wydzieleniem wody) - disacharydy:
    • sacharoza - cukier z buraków cukrowych i trzciny cukrowej,
    • laktoza - składnik mleka,
    • maltoza - składnik piwa i kukurydzy
  • wielocukry - węglowodany bardziej złożone - polisacharydy:
    • skrobia - obecna w zbożach, bulwach (ziemniaki), korzeniach, roślinach strączkowych, ziarnach
    • błonnik
Węglowodany rozkładają się w przewodzie pokarmowym na cukry proste i dostarczają nam bardzo ważnego składnika:

glukozy


Uzyskana podczas trawienia węglowodanów glukoza poprzez krew trafia do komórek organizmu. Wchłanianie glukozy do krwi następuje w jelicie cienkim. Dzięki uwalnianej insulinie (hormonowi wytwarzanemu przez trzustkę) przez białka transportujące dostaje się do wnętrza komórek. Niektóre komórki jednak nie potrzebują insuliny, gdyż wchłaniają glukozę bezpośrednio z krwi, np. komórki mózgu, nerek, czerwone ciałka krwi, naczynia krwionośne czy włókna nerwowe. Gdy w organizmie glukozy jest zbyt mało - następuje zahamowanie wydzielanie insuliny, aby zaopatrzyć w glukozę najważniejsze narządy.
Organizm potrafi zmagazynować pewne zapasy glukozy w postaci glikogenu.  Przechowywany jest w wątrobie - może być w razie potrzeby użyty przez całe ciało oraz w mięśniach - wykorzystywany wyłącznie przy wysiłku fizycznym.

Gdy glukozy jest zbyt mało:

 

Stan, gdy stężenie glukozy we krwi jest za niski (poniżej 50-60 mg/dL) nazywamy HIPOGLIKEMIĄ


Przyczyny:

  • drastyczna dieta i głodówka
  • długotrwała biegunka
  • braku apetytu przy chorobach
  • intensywny wysiłek fizyczny
  • za dużo alkoholu
  • niektóre leki
  • niektóre choroby (np. niedoczynność tarczycy)

Ok. 3-5 godzin po ostatnim posiłku stężenie glukozy we krwi obniża się. Następuje zahamowanie wydzielanie insuliny, aby zaopatrzyć w glukozę najważniejsze narządy, przede wszystkim mózg.
Wątroba zaczyna uwalniać glukozę z zapasu glikogenu. Za pomocą adrenaliny (hormonu stresu) tłuszcz rozkłada się na kwasy tłuszczowe - w wątrobie przemieniają się w związki ketonowe i glicerol - w glukozę. W następnej kolejności dołączają do tego procesu nerki. Dalej ulegają rozpadowi białka, które także przemieniane zostają w glukozę, ale wytwarza się przy tym szkodliwy produkt uboczny - amoniak.


Objawy niedocukrzenia

  • osłabienie
  • zawroty głowy
  • głód
  • senność
  • rozdrażnienie
z czasem:
  • agresję i apatię
  • niezdolność do działania
  • utratę przytomności
  • śpiączka
W przypadku hipoglikemii  - ale tylko gdy chory jest przytomny - należy podać mu coś zawierającego cukier (słodki napój, ciastko) W przypadku utraty przytomności przez chorego - wzywamy pomoc medyczną.

 

Za dużo cukru:



    Podwyższone stężenie glukozy we krwi nazywamy HIPERGLIKEMIĄ.

    Od 100 do 125 mg/dL (na czczo) - stan przedcukrzycowy
    Powyżej 126 mg/dL (w dwóch pomiarach) - cukrzyca

    Wyższy poziom cukru może występować u zdrowych osób bezpośrednio po obfitym posiłku.

    Przyczyny:

    • niszczenie komórek trzustki przez system immunologiczny organizmu (cukrzyca typu I)
    • mała aktywność fizyczna
    • otyłość
    • nadciśnienie
    • zaburzenia lipidowe


    Obawy:

    • cukromocz
    • częste oddawanie moczu
    • osłabienie
    • spadek wagi ciała
    • wzmożone pragnienie
    • zaburzenia widzenia
    • choroby skóry (świąd, grzybica)


    Skutki:

    • uszkodzenia tkanek
    • uszkodzenia i upośledzenie funkcjonowanie narządów wewnętrznych: serca, nerek
    • zaburzenia krzepliwości krwi
    • upośledzenie wzroku, zaćma
    • zaburzenia lipidowe prowadzące do miażdżycy
    • zmiany w nerwach obwodowych powodujące zaburzenia czucia bólu 
    • uszkodzenia enzymów
    • powstawanie wolnych rodników, przez to uszkodzenia kolagenu

    Gdy chcemy utrzymać prawidłową sylwetkę, myślimy o zdrowym odżywianiu lub diecie - najczęściej pierwszą myślą jest "odstawić cukier". Czy dobrze? I tak, i nie. Jak widać  - cukier jest niezbędny do życia, a dostarczają go spożywane węglowodany. 
    Wróćmy do początku: cukry proste: szybko trawione i wchłaniane do krwi, poziom glukozy wrasta, uwalnia się insulina, poziom glukozy spada - i znów chce nam się jeść najlepiej coś słodkiego. Czyli nie tędy droga. Zwłaszcza, że nadmiar glukozy przekształcany jest w tłuszcz.

    Najlepiej dostarczać organizmowi cukry złożone. 

    Są one trawione długo, poziom glukozy nie spada zbyt prędko, a więc dłużej czujemy się syci i nie sięgamy po przekąski. Mamy też energię, mózg funkcjonuje sprawnie i nie brakuje nam sił.

    Jedzmy więc te "dobre" węglowodany, które znajdują się w:

    • mące pełnoziarnistej (a więc i w pełnoziarnistym pieczywie, makaronie)
    • kaszy (gryczanej, kuskus)
    • ciemnym ryżu
    • warzywach strączkowych
    • płatkach owsianych 
    • owocach
    • warzywach (bulwiaste, korzeniowe)

     

    Rola węglowodanów w organizmie:


    • Zapotrzebowanie organizmu na węglowodany - to ok. 50-60% całościowego zapotrzebowania organizmu ludzkiego na energię. 
    • Energia ta służy do utrzymania ciepłoty ciała, działania organów.
    • Są budulcem dla błon komórkowych
    • Glukoza to w zasadzie jedyne źródło energii dla mózgu.
    • Mają znaczenie w gospodarce wodnej organizmu
    • Dzięki nim organizm prowadzi oszczędną gospodarkę białkami i tłuszczami.
    • Błonnik - działa korzystnie na perystaltykę jelit.





      ZOBACZ TAKŻE:

      0 komentarze