Ściąga z anatomii - budowa i znaczenie układu pokarmowego

by - wtorek, lutego 09, 2016


Układ pokarmowy składa się z:

  • przewodu pokarmowego
  • narządów, które wchodzą w skład układu pokarmowego:
    • wątroba
    • trzustka



FUNKCJE PRZEWODU POKARMOWEGO:
  • pobranie pożywienia i wody
  • trawienie
  • przyswojenie potrzebnych składników odżywczych (białka, witaminy, tłuszcze, węglowodany)
  • wydalenie zbędnych składników

BUDOWA PRZEWODU POKARMOWEGO:
  1. jama ustna
  2. gardło
  3. przełyk
  4. żołądek
  5. jelito cienkie
  6. jelito grube
  7. wątroba
  8. trzustka


JAMA USTNA:
przedsionek jamy ustnej:
  • wargi
  • policzki
  • dziąsła
  • gruczoły

ZĘBY:
  • mleczne (20)
    • 4 siekacze
    • 2 kły
    • 4 trzonowce
  • stałe: (32)
    • 4 siekacze
    • 2 kły
    • 4 zęby przedtrzonowe
    • 6 trzonowych
ćwiartkami: 2 + 1 + 2 + 3


ŚLINIANKI:
  • przyuszna (największa)
  • podżuchwowa
  • podjęzykowa
rola ślinianek
  • wydziela sok trawienny (ślinę)
rola śliny:
  • nawilżanie (mucyna)
  • działanie bakteryjne (izozym)
  • w jamie ustnej rozkładane są: skrobie (cukry złożone) – enzym amylaza ślinowa (tiamina)

JĘZYK – duży twór skórno – mięśniowy

budowa:
  • trzon
  • koniec
  • nasada
rola języka:
  • mieszanie pokarmów
  • formowanie i przesuwanie kęsów pokarmowych
  • odczuwanie smaku (brodawki, kubki smakowe)
  • cztery smaki:
    • słodki
    • słony
    • gorzki
    • kwaśny
brodawki: (w zależności od kształtu)
  • nitkowate
  • grzybowate
  • okolone
  • liściaste
  • podniebienie miękkie
  • podniebienie twarde


GARDŁO
  • część nosowa
  • część ustna
  • część krtaniowa
gardło jest częścią wspólną dla układu pokarmowego i oddechowego


PRZEŁYK
  • duża cewa mięśniowo -  błoniasta, która łączy gardło z żołądkiem
  • posiada trzy odcinki:
    • szyjny
    • piersiowy (najdłuższy)
    • brzuszny (najkrótszy) jej granicą jest przepona
  • luźna tkanka mięśniowa na zewnątrz
  • tkanka śluzowa wewnątrz
  • długość ok. 25 cm
  • średnica zmienna w zależności od wypełnienia (treść pokarmowa lub gazy)
  • trzy fizjologiczne przewężenia:
    • górne
    • środkowe
    • dolne

przełyk
 źródło: Peter Abrahams "Atlas anatomii"



ŻOŁĄDEK
budowa:
  • dno (wpust - na górze)
  • trzon
  • część odźwiernikowa – łączy się z jelitem cienkim

żołądek
 źródło: Peter Abrahams "Atlas anatomii"


JELITO CIENKIE
trzy podstawowe części:
  • dwunastnica
  • jelito czcze
  • jelito kręte
zastawka krętniczo – kątnicza - oddziela jelito cienkie od jelita grubego


JELITO GRUBE
składa się z:
  • jelita ślepego (kątnica  z wyrostkiem robaczkowym)
  • okrężnicy:
    • wstępującej (wstępnica)
    • poprzecznej (poprzecznica)
    • zstępującej (zstępnica)
  • esicy
  • odbytnicy (jelito proste)
  • odbytu

okrężnica
 źródło: Peter Abrahams "Atlas anatomii"


REGULACJA CZYNNOŚCI PRZEWODU POKARMOWEGO

NERWOWA
dzięki splotom mięśniowym:
  • splot Auerbacha wzmaga czynności motoryczne
  • splot Meisnera pobudza  wzmaga wydzielanie i wchłanianie

HORMONALNA
główne hormony przewodu pokarmowego:
  • gastryna:
    • produkowana przez komórki G w żołądku i dwunastnicy
    • pobudza wydzielanie kwasu solnego
    • hamuje opróżnianie żołądkowe
  • sekretyna:
    • produkowana przez komórki S w dwunastnicy
    • pobudza wydzielanie wody przez komórki przewodów trzustkowych


FUNKCJE JAMY USTNEJ
  • rozdrabnianie (zęby, dziąsła)
  • rozmiękczanie (ślina)
  • wstępne trawienie (rozkładanie skrobi  - amylaza ślinowa)
  • działanie bakteriobójcze (ślina)

FUNKCJE ŻOŁĄDKA
  • zbiornik pokarmu
  • czynność mechaniczna (mieszanie) i chemiczna
  • wydzielanie soku żołądkowego:
    • ma właściwości bakteriobójcze
    • zawiera:
      • pepsynę (enzym trawiący białka)
      • kwas solny (działanie bakteriobójcze)
      • inne enzymy rozkładające białka
      • lipazę żołądkową (enzym rozkładający tłuszcze)
      • śluz (ochrona błony śluzowej)
      • komórki okładzinowe oprócz kwasu solnego wydzielają czynnik wewnętrzny tzw. czynnik Castle’a, który wiąże witaminę B12, umożliwiając jej wchłanianie w jelicie cienkim
  • kwaśna treść pokarmowa po przejściu z żołądka do dwunastnicy pobudza wydzielanie hormonów jelitowych (np. sekretyna, cholecystokinina),   pobudza też wydzielanie żółci i soku trzustkowego


FUNKCJE JELITA CIENKIEGO
  • trawienie
    • dzięki enzymom gruczołów jelita cienkiego (diastaza, maltaza, laktaza)
    • dzięki enzymom trzustki (amylaza trzustkowa, lipaza, nukleaza, trypsynogen, lastaza)
    • dzięki żółci wydzielanej przez wątrobę
  • wchłanianie produktów trawienia
    • powierzchnię wchłaniania zwiększają fałdy okrężne oraz kosmki jelitowe
    • tłuszcze wchłonięte przez kosmki jelitowe, przedostają się do układu chłonnego i żylnego
    • białka i węglowodany przedostają się drogą układu krążenia wrotnego do wątroby


FUNKCJE JELITA GRUBEGO
  • wchłanianie wody i elektrolitów
  • formowanie i wydalanie kału


WĄTROBA
  • największy gruczoł ciała ludzkiego
  • ciężar: ok. 1,5 kg
  • obficie ukrwiona – barwa czerwono – brunatna
  • konsystencja miękka, sprężystość nieznaczna
  • miąższ kruchy – stąd łatwo pęka przy urazach

wątroba
 źródło: Peter Abrahams "Atlas anatomii"


BUDOWA:
  • ma kształt zbliżony do połowy jajka
  • ma dwie powierzchnie: trzewną i przeponową
  • składa się z 4 płatów:
    • lewego
    • prawego
    • czworobocznego
    • ogoniastego
  • zajmuje prawie całe podżebrze prawe, znaczną część nadbrzusza i sięga do podżebrza lewego
  • zbudowana z komórek zwanych hepatocytami
  • budowa zrazikowa


FUNKCJE:
  • magazynowanie:
    • glikogen
    • tłuszcz
    • witaminy
  • wytwarza białka osocza
  • wytwarza czynniki krzepnięcia krwi
  • produkcja żółci
  • metabolizuje leki i toksyny
  • wydala zbędne substancje


DROGI ŻÓŁCIOWE:
  • z wątroby wychodzą dwa przewody:
    • wątrobowy lewy
    • wątrobowy prawy
  • razem dają wątrobowy wspólny
  • do niego dochodzi przewód pęcherzykowy (z pęcherzyka żółciowego)
  • pęcherzyk żółciowy ma na celu gromadzenie i zagęszczenie żółci
  • żółć jest stale produkowana i gromadzona w pęcherzyku żółciowym
  • oba dają przewód żółciowy wspólny
  • uchodzi do dwunastnicy

TRZUSTKA

BUDOWA:

  • gruczoł o budowie zrazikowej, kształt nieregularny, wydłużony, spłaszczony
  • barwa szaro lub żółto – różowa, konsystencja miękka
  • masa (ok. 770 – 90 g), dł. (15 – 20 cm), szer. (2,5 – 5,5 cm), gr. (1,7 – 2 cm)
  • ułożona poprzecznie na tylnej ścianie jamy brzusznej za żołądkiem
  • leży na poziomie kręgów lędźwiowych L1 i L2
  • otoczona siecią przewodów – największy - przewód trzustkowy. Do niego wpadają liczne mniejsze przewody międzyzrazikowe -  największy z nich -  przewód głowy trzustki
  • Do przewodów międzyzrazikowych uchodzą również cieńsze przewody wychodzące bezpośrednio z wysp trzustkowych zbudowanych z komórek Largenhansa.
  • Do przewodu trzustkowego uchodzi w obrębie głowy trzustki przewód trzustkowy  Wirsunga oraz przewód dodatkowy Santoriniego.
  • Przewody odprowadzają sok trzustkowy do przewodu pokarmowego.
  • Trzustkę można podzielić na części:
    • Głowa - położona wewnątrz pętli
    • Szyjka, zwana cieśnią - to odcinek o długości ok. 2 cm, stanowiący przedłużenie głowy w trzon
    • Trzon trzustki - ma trzy powierzchnie i trzy brzegi:
      • przednia jest oddzielona od powierzchni tylnej ostrym brzegiem górnym
      • tylna od powierzchni dolnej oddziela brzeg dolny
      • dolna od powierzchni przedniej oddziela brzeg przedni
    • Ogon - lewy koniec trzustki, który jest najczęściej spłaszczony,  skierowany na lewo i ku górze

FUNKCJE:

  • wewnątrzwydzielnicza - produkuje hormony wydzielane do krwi i odpowiedzialne za gospodarkę cukrową w organizmie
  • zewnątrzwydzielnicza - produkuje sok trzustkowy oraz enzymy trawienne
 
SOK TRZUSTKOWY -  wydzielany do dwunastnicy, bierze znaczny udział w trawieniu pokarmów. U człowieka wytwarza się na dobę ok 1200 ml soku trzustkowego. W jego skład wchodzą 3 grupy enzymów, które hydrolizują białka, węglowodany i tłuszcze, są to:
  • proteazy: trypsyna i erapsyna – rozkładają cząsteczki białka na aminokwasy
  • amylaza trzustkowa – rozkłada wielocukry do maltozy, ta zaś pod wpływem enzymu maltazy (zawartej w soku jelitowym) ulega przemianie w glukozę
  • lipaza – rozkłada tłuszcze na glicerol i kwasy tłuszczowe
Wydzielanie soku trzustkowego odbywa się w 2 – 5 minut po spożyciu pokarmu i trwa 6 – 14 godzin, w zależności od składu pokarmu

Mechanizm wydzielania soku trzustkowego:
  • nerwowy – pod wpływem impulsów przekazywanych przez nerw błędny
  • humoralny – dwa hormony pobudzające trzustkę do wydzielania soków trawiennych: sekretyna i pankreozymina
dwa HORMONY:
  • insulina – hormon regulujący przemianę węglowodanową
  • glukagon – podnosi poziom cukru we krwi

ZOBACZ TAKŻE:

0 komentarze