Na wiosnę o witaminach

by - piątek, marca 20, 2015

warzywa

Witaminy -   to substancje o różnym składzie chemicznym, w niewielkich ilościach niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu.


Hipowitaminoza – niedobór witamin przyjmowanych z pokarmem jak i w postaci farmakologicznej wpływające na prawidłowe funkcjonowanie organizmu człowieka

Awitaminoza – brak witaminy w organizmie

Hiperwitaminoza – nadmiar witaminy w organizmie

 

Witaminy dzielimy na rozpuszczalne w:

 

wodzie - nie są magazynowane w organizmie i brak ich w pożywieniu może dość szybko wywołać objawy awitaminozy
  • C
  • z grupy B
  • PP
  • kwas foliowy
tłuszczach - organizm może je gromadzić w formie zapasu w wątrobie i innych narządach wewnętrznych, dlatego objawy ich braku występują dopiero po dłuższym czasie ich niedoboru w pożywieniu.
  • A
  • E
  • K

A (retinol) 

 potrzebna do utrzymania w prawidłowym stanie skóry i tkanek, reguluje adaptację wzroku do światła (akomodacja wzroku), warunkuje prawidłowy wzrost, rozwój organizmu i pośrednio bierze udział w jego odporności,

źródła witaminy A:
  • żółtko jaj
  • tłuste ryby
  • mleko, masło
  • podroby (wątroba wieprzowa)
  • żółte i pomarańczowe warzywa (marchew)
  • warzywa zielone (natka pietruszki)
Niedobór powoduje:
  • suchość i rogowacenie skóry
  • zanik wydzielania gruczołów łzowych
  • suchość i rozmiękanie rogówki
  • ślepotę zmierzchową (kurza ślepota)
Nadmiar powoduje:
  • wypadanie włosów
  • zmiany na skórze
  • bóle kończyn
  • u dzieci - zaburzenia kostne (bolesne guzy)



D (kalcyferol) 

wpływa na transport wapnia z krwi do kośćca (reguluje gospodarkę wapniowo – fosforową)

źródła witaminy D:
  • helioterapia – działanie promieni słonecznych (wytwarzana jest witamina D3)
  • jaja (żółtko)
  • ryby (fosfor)
  • mleko i przetwory mleczne (masło, śmietana, jogurty)
Niedobór powoduje:
  • krzywicę u dzieci
  • rozmiękanie kości (zwłaszcza u kobiet)
  • zaburzenia w budowie zębów
Nadmiar powoduje:
  • rozrzedzenie kości
  • wapnienie tkanek miękkich
  • apatię

E (tokoferol)

reguluje procesy rozrodcze, hamuje gromadzenie w organizmie nasyconych kwasów tłuszczowych, wpływa na hamowanie procesów starzenia

źródła witaminy E:
  • w tłuszczach nasion roślin zbożowych (kiełki roślinne)
  • zielone warzywa
  • oleje roślinne (soja)

K 

bierze udział w procesie krzepnięcia krwi, jest syntetyzowana w obecności niektórych bakterii w przewodzie pokarmowym 

źródła witaminy K:
  • kiwi
  • natka pietruszki
  • brokuły
  • szparagi
  • grejpfruty
Niedobór powoduje:
  • bardzo rzadko spotykany, gdyż witaminę tę wytwarza flora bakteryjna przewodu pokarmowego
  • u noworodków - wskutek złego przenikania wit. K - krwiomocz, krwawe wymioty i stolce, krwawe wylewy do jam ciała
  • u dorosłych: skaza krwotoczna


Witaminy rozpuszczalne w wodzie:

C (kwas askorbinowy)

 związek o silnych właściwościach utleniających i redukcyjnych (uszczelnienie śródbłonka naczyń)

 źródła witaminy C:
  • cytryny
  • papryka
  • porzeczki
  • agrest
  • aronia
  • pigwa
  • natka pietruszki
  • kapusta i ogórki kiszone
  • ziemniaki
  • grejpfrutyjl
  • kiwi
  • pomarańcze i mandarynki
Witamina C wykorzystywana jest jako odtrutka – związane jest to z procesem utleniania  (zatrucie alkoholowe)

Niedobór witaminy C powoduje:

  • osłabienie odporności organizmu
  • szkorbut – rozpulchnienie, krwawienie dziąseł i wypadanie zębów
Witamina C zapobiega:
  • pękaniu drobnych naczyń krwionośnych  (włosowatych) tworzeniu pajączków
  • chorobom zakaźnym (bakteryjnym i wirusowym)

B1 (tiamina) 

bierze udział przede wszystkim w przemianie węglowodanów i umożliwia prawidłowe spalanie glukozy, wpływa na funkcjonowanie układu nerwowego (głównie ośrodkowego)

źródła występowania:
  • produkty roślinne – głównie ziarna zbóż
  • mleko
  • jaja
  • mięso zwierzęcym (wątroba wieprzowa i drobiowa)
  • drożdże

Niedobór witaminy B1 to:
  • choroba beri – beri - występuje głównie w krajach azjatyckich i związana jest z niedoborem lub całkowitym brakiem witaminy B1 – zapalenie wielonerwowe, które może doprowadzić do porażeń, a także zaniku mięśni szkieletowych
  • łuszczenie naskórka, nadmierną suchość skóry i łamliwość włosów
  • uporczywe bóle głowy i złe samopoczucie


B2 (ryboflawina) 

występowanie jak B1, niedobór jej oprócz zmian w układzie nerwowym powoduje zmiany skórne, ponieważ bierze ona dodatkowo udział w procesach utleniania tkankowego

niedobór powoduje:
  • wyprysk skórny podobny do zmian trądzikowych (umiejscawia się w okolicach brody i podbródka)
  • łuszczenie i suchość skóry
  • niedokrwistość organizmu i zaburzenia czucia
  • predyspozycje do występowania zmian w kącikach ust (zajady)
  • może prowadzić do zapalenia rogówki oka
  • może prowadzić do osłabienia mięśniowego
  • upośledzenie wzrostu u osób młodych – udział w syntezie tkankowej

B6 (pirydoksyna) 

bierze udział w przemianie białkowej

źródła występowania:

  • mięso (głównie podroby)
  • mleko
  • drożdże
  • zielone części roślin
Niedobór witaminy B6 powoduje:
  • zmiany skórne (stany zapalne)
  • zaburzenia nerwowo – mięśniowe dołączające się do choroby beri – beri

B12 (kobalamina) 

bierze udział w wytwarzaniu i dojrzewaniu krwinek czerwonych

  • źródła występowania:
  • drożdże
  • mięso
  • grzyby – niewielkie ilości
  • białko jaja kurzego

Niedobór jej to:
  • niedokrwistość krwinek czerwonych

PP (niacyna) 

bierze udział w procesach oddychania tkankowego, stosuje się przy odmrożeniach, wrzodziejącym zapaleniu jelit, zapaleniach jamy ustnej i schorzeniach skóry

źródła występowania:
  • drożdże
  • otręby pszenne
  • wątroba
niedobór jej powoduje 
  • rumień lombardzki, jego objawy to: zaczerwienienie spowodowane zapaleniem skóry nieosłoniętych części ciała (dłonie, twarz, okolice szyi, okolicy zausznej) 
  • biegunki spowodowane stanem zapalnym śluzówki przewodu pokarmowego 
  • zaburzenia OUN charakteryzujące się otępieniem lub spowolnionym myśleniem 

ZOBACZ TAKŻE:

4 komentarze