Zaspokajanie potrzeby ruchu - chód

by - niedziela, lutego 08, 2015

zaspokajanie -potrzeby-ruchu

Niestety, nie każdemu jest dane tak iść pod błękitnym niebem. Czasami trzeba się od nowa nauczyć chodzić, a rolą opiekuna jest pomoc w tym przedsięwzięciu. Czy idąc ulicą ktoś z nas zastanawia się, w jakiej jest akurat fazie chodu? Która część stopy dotyka podłoża, a która odrywa się od podłoża? Robimy to wszystko automatycznie. Jak więc pomóc osobie po długim unieruchomieniu, aby znów zaczęła chodzić na własnych nogach? Z pewnością łatwiej pomóc innym, gdy wiemy: co to jest chód, na czym polega i co dzieje się w poszczególnych fazach.


Chód - seria cyklicznych, zmiennych ruchów kończyn i tułowia, powodujących przesunięcie środka ciężkości, a w rezultacie całego ciała.

Cykl chodu - jest to ruch wykonywany przez idącego pomiędzy kontaktem pięty z podłożem, a ponownym zetknięciem tej samej pięty z podłożem. W czasie cyklu każda kończyna przechodzi fazę podporu i przenoszenia.


FAZA PODPORU - zaczyna się dla każdej kończyny dolnej z chwilą zetknięcia pięty z podłożem, a kończy się w chwili oderwania palucha od podłoża. Można podzielić ją na:
  • kontakt pięty z podłożem,
  • "stopa płaska" - cała powierzchnia stopy przylega do podłoża,
  • pełne obciążenie - środek ciężkości ciała znajduje się dokładnie nad środkiem geometrycznym styku stopy z podłożem,
  • przetaczanie stopy, tzw. propulsja - jest to różnica czasu pomiędzy oderwaniem od podłoża pięty obciążonej kończyny dolnej i palców tej samej stopy,
  • oderwanie palucha od podłoża

FAZA PRZENOSZENIA - zaczyna się od oderwania od podłoża palucha, kończy z chwilą zetknięcia pięty tej samej kończyny z podłożem. Dzieli się na:
  • przyspieszenie - gdy kończyna znajdująca się z tyłu w stosunku do tułowia (zakroczna) przemieszcza się do przodu w płaszczyźnie strzałkowej ("goni" ciało),
  • przenoszenie właściwe - oś poprzeczna stawu skokowo - goleniowego znajduje się w płaszczyźnie głównej czołowej, w tym momencie, poprzez zgięcie w poszczególnych stawach, przenoszona kończyna jest funkcjonalnie najkrótsza,
  • hamowanie - zwolnienie tempa ruchu kończyny ku przodowi i przygotowanie jej do przejęcia masy ciała, kończyna dolna znajduje się w wykroku.


Rodzaje chodów patologicznych

 

  • Chód koszący - w niedowładzie połowicznym, osoba idąca zatacza charakterystyczne półkręgi
  • Chód spastyczny lub nożycowy - przy niedowładzie spastycznym kończyn dolnych, charakteryzuje się nadmiernym krzyżowaniem kończyn.
  • Chód paretyczny - przy niedowładzie wiotkim, kończyny "załamują się" podczas chodzenia.
  • Chód ataktyczny - przy ataksji móżdżkowej; chód jest niepewny, na szerokiej podstawie, idący ma skłonność do zbaczań, nadmiernego zginania kolan, występuje brak równowagi.
  • Chód tylnopowrózkowy, defiladowy - przy zaburzeniach czucia głębokiego. Chory jakby maszerował na defiladzie - mocno zgina kolana i wyrzuca podudzia do przodu.
  • Chód parkinsonowski - drobnymi krokami, bez współruchów kończyn górnych, chory ma problem z rozpoczęciem ruchu.
  • Chód histeryczny - zaburzenia czynnościowe, dziwaczny.
  • Chód szczudłowy  - porażenie zginaczy podeszwowych stopy. Chory obciąża wyłącznie piętę
  • Chód zapadający - przykurcz zgięciowy w stawach biodrowych i kolanowych.
  • Chód kłaniający - przykurcz lub sztywność w stawie biodrowym przy jednoczesnym ograniczeniu ruchów kręgosłupa w odcinku lędźwiowym
  • Chód brodzący - w obustronnej niewydolności mięśni zginaczy grzbietowych stóp. Chory wysoko unosi kończyny.
  • Chód kaczkowaty - dysplazja lub zwichnięcie obu stawów biodrowych, chory kiwa się na boki.
  • Chód kołyszący - koślawość i szpotawość kolan i podudzi.
  • Chód przeciwbólowy - ostroga piętowa, stany zapalne kości, więzadeł, stawów.
  • Chód na szerokiej podstawie, marynarski - zaburzenia czucia powierzchniowego i głębokiego, uszkodzenia więzadeł pobocznych piszczelowych i strzałkowych, uszkodzenie łąkotek stawu kolanowego.

Przyczynami chodu patologicznego są:

  • bóle w kończynach dolnych
  • zmiany patologiczne w układzie kostno - stawowym
  • sztywność stawów
  • ubytki i niedowłady mięśniowe
  • niektóre choroby układu nerwowego powodujące zaburzenia czucia

Nauka chodzenia


Nauka chodzenia zaczyna się od pionizacji

1. W łóżku chorego:
  • unoszenie głowy
  • półsiad (przy pomocy wezgłowia, drabinek)
  • siad prosty
  • siad z nogami zwieszonymi
2. Przyłóżkowa lub na stole pionizacyjnym
  • stół pionizacyjny daje możliwość ćwiczenia wydolności układu krążeniowo - naczyniowego (próba ortostatyczna - badanie reakcji układu krążenia na zmianę pozycji ciała z leżącej na stojącą), jeżeli nie ma tego typu zaburzeń - można ten etap pominąć
  • Czasami pacjent może czasowo korzystać z wózka inwalidzkiego: wówczas musi nauczyć się poruszać wózkiem w różnym terenie i pokonywać przeszkody.

Chód zaczyna się od:
  • chodu w barierkach, gdzie są specjalne żerdzie pozwalające regulować szerokość i wysokość ułożenia stóp. Następnie:
  • ćwiczenia równoważne w barierkach
  • pokonywanie dystansu w barierkach, zwracając uwagę na zachowanie faz chodu
  • opanowanie chodu czterotaktowego - jest to sposób poruszania się również o kulach:
    • pierwsza kończyna
    • kula po stronie przeciwnej
    • druga kończyna (chora)
    • druga kula
(lub: najpierw kula, potem pierwsza kończyna, druga i na końcu druga kula)
  • chód trójtaktowy:
    • pierwsza kula
    • druga kula
    • pierwsza kończyna
    • druga kończyna
(lub: obie kule, potem jedna kończyna i druga kończyna)
  • chód dwutaktowy (kangurowy)
    • dwie kule do przodu
    • obie nogi do przodu
  • chodzenie w balkoniku
  • chodzenie przy użyciu kul (łokciowych, pachowych)
  • chodzenie przy pomocy laski
  • nauka chodu na różnych podłożach (miękkie, twarde, śliskie)
  • nauka chodu z pokonywaniem wysokości, pokonywanie schodów (do góry zaczynamy od zdrowej kończyny, przy schodzeniu od chorej)
  • nauka upadania  (nie bronić się przed upadkiem, odrzucić kule, amortyzować upadek przez ugięcie stawów łokciowych)

ZOBACZ TAKŻE:

0 komentarze